Köşe Tümörleri

Serebellopontin köşe, beyin sapı ile beyincik arasında, kulağın iç kısmına bakan dar bir boşluktur. İşitme ve denge siniri, yüz siniri ve yüz duyusunu taşıyan trigeminal sinir bu boşluktan geçer. Burada gelişen tümörlerin büyük çoğunluğu iyi huyludur; ancak sinirlere komşu oldukları için hem belirtileri hem de tedavi kararı bu sinirler üzerinden şekillenir.

Hangi tümörler

• Vestibüler schwannom (akustik nörinom): işitme-denge sinirinin kılıfından gelişir; köşe tümörlerinin büyük bölümünü oluşturur.
• Köşe meningiomu: beyin zarından kaynaklanır, sinirleri iterek büyür.
• Epidermoid kist: doğuştan var olan, yavaş büyüyen ve sinirlerin arasına yayılan bir kisttir.

Nasıl fark edilir

En sık belirti tek kulakta yavaş gelişen işitme azlığı ve çınlamadır; hasta bunu çoğu zaman telefonla konuşurken fark eder. Dengesizlik, yüzün bir yarısında uyuşma ve ileri dönemde yürüme bozukluğu eklenebilir. Küçük tümörler bazen başka nedenle çekilen MR’da rastlantıyla bulunur.

Hangi tetkikler yapılır

Tanı kontrastlı MR ile konur; ince kesitli iç kulak kanalı görüntüleri tümörün kanal içine uzanımını gösterir. İşitme testi (odyometri) tedavi kararının en önemli parçasıdır, çünkü işitmenin korunup korunamayacağı başlangıçtaki işitme düzeyine bağlıdır. Kemik yapıları görmek için ince kesitli BT eklenir.

Üç seçenek

Köşe tümörlerinde üç yol vardır ve hiçbiri her hasta için doğru değildir:

• İzlem: küçük ve belirti vermeyen tümörlerde belirli aralıklarla MR ile takip. Bazı tümörler yıllarca büyümez.
• Radyocerrahi: küçük ve orta boy vestibüler schwannom ve meningiomlarda odaklanmış ışın tedavisi; amaç tümörü küçültmek değil, büyümesini durdurmaktır. Epidermoid kistte ışın tedavisinin yeri yoktur; tedavi cerrahidir.
• Mikrocerrahi: büyük tümörlerde, beyin sapına bası varsa, tümör büyüyorsa ya da hasta gençse tercih edilir.

Karar tümörün boyutu ve büyüme hızı, işitme düzeyi, hastanın yaşı ve tercihiyle verilir. Her seçeneğin gerekçesini görüşmede görüntüler üzerinde anlatıyorum; hastanın tercihi kararın parçasıdır.

Ameliyat

Köşe tümörlerine çoğunlukla kulağın arkasından, retrosigmoid yaklaşımla ulaşırım. Ameliyat boyunca yüz siniri nöromonitörizasyonla izlenir; sinir tümörün üzerinde ince bir tabaka hâlinde yayılmış olduğundan, tümörün son katmanı bu izlem altında, sinirin üzerinden sıyrılarak alınır. İşitmesi korunabilecek düzeyde olan hastalarda işitme siniri de izlenir. Tümörün siniri kalıcı zedeleyecek kadar yapışık olduğu nadir durumlarda küçük bir parçayı bırakıp radyocerrahiyle izlemek, yüz felciyle sonuçlanacak bir tam çıkarımdan daha doğrudur; bu karar ameliyat sırasında verilir ve hastaya önceden anlatılır.

İyileşme ve izlem

İlk gece yoğun bakımda geçer. Baş dönmesi ve dengesizlik ilk haftalarda sık görülür ve beynin uyum sağlamasıyla azalır; gerektiğinde denge fizyoterapisi başlanır. Ameliyattan sonra kontrol MR ile tümörün tamamen çıkarıldığı doğrulanır; kalan tümör varsa ya da radyocerrahi uygulanmışsa MR takibi yıllarca sürer.

Görüşmede sorabileceğiniz sorular

• Tümörüm hangi tür ve hangi boyutta; büyümüş mü?
• İşitmem korunabilir mi; bunun için hangi ölçüt geçerli?
• Benim durumumda izlem, radyocerrahi ve ameliyatın gerekçeleri nelerdir?
• Ameliyatta yüz sinirini korumak için ne yapılır?