Gliom

Gliom, beynin kendi destek hücrelerinden kaynaklanan tümördür. Meningiomdan farklı olarak beyin dokusunun içinde, sağlıklı dokuyla iç içe büyür; bu yüzden tedavisi yalnızca tümörü değil, tümörün içine yerleştiği işlevi de hesaba katmak zorundadır. Gliomlar patolojide derecelendirilir: düşük dereceli gliomlar yıllar içinde yavaş büyür, yüksek dereceli gliomlar ve glioblastom hızlı seyreder.

Nasıl fark edilir

En sık ilk belirti nöbettir; özellikle düşük dereceli gliomlar yıllarca tek belirti olarak nöbetle seyredebilir. Diğer belirtiler tümörün yerine göre değişir: konuşmada bozulma, bir kolda ya da bacakta güçsüzlük, görme alanı kaybı, kişilikte değişme, sabahları belirgin baş ağrısı.

Hangi tetkikler yapılır

Kontrastlı MR tanının temelidir. Buna tümörün konuşma ve hareket yollarıyla ilişkisini gösteren traktografi ile fonksiyonel MR, tümörün metabolik davranışı hakkında fikir veren perfüzyon ve spektroskopi eklenir. Bu incelemelerin hangilerinin gerektiği tümöre göre değişir; amaç, ameliyattan önce tümörün hangi lif yollarına ne kadar yaklaştığını bilmektir.

Tedavinin mantığı

Gliomda cerrahinin hedefi maksimum güvenli çıkarımdır: tümörü, hastanın konuşmasına, hareketine ve düşünmesine zarar vermeden mümkün olduğunca çıkarmak. Çıkarılan tümör miktarı hem düşük hem yüksek dereceli gliomlarda hastalığın seyrini etkiler; ama işlev kaybı pahasına yapılan bir çıkarım hastaya kazandırmaz. Bu iki hedef arasındaki sınır her hastada farklıdır ve ameliyat sırasında beynin işlevi ölçülerek çizilir.

Uyanık kraniotomi ve nöromonitörizasyon

Konuşma alanına ya da hareket yollarına komşu tümörlerde, uygun hastalarda uyanık kraniotomi uygularım; her tümör ve her hasta için gerekli değildir. Hasta ameliyatın başında ve sonunda uyur; tümörün çıkarıldığı bölümde uyanıktır, nesneleri adlandırır, sayar, elini oynatır. Bu sırada beyin yüzeyi ve derindeki lifler elektrikle uyarılarak hangi noktanın hangi işlevi taşıdığı haritalanır; tümör bu haritaya göre alınır. Uyanık kalmanın uygun olmadığı hastalarda motor ve duyu yolları anestezi altında nöromonitörizasyonla izlenir. Ameliyat içi ultrasonografi ve nöronavigasyon cerrahi alandan gerçek zamanlı görüntü sağlar; bulguları doğrudan gözlemle birlikte yorumlanır.

Ameliyattan sonra

Patoloji sonucu tümörün tipini ve derecesini, moleküler incelemeler ise tümörün davranışını ve tedaviye yanıtını belirler; bu sonuçlar birkaç hafta içinde tamamlanır. Hasta bu sonuçlarla birlikte radyasyon onkolojisi, tıbbi onkoloji ve nöropatolojinin katıldığı tümör konseyinde değerlendirilir. Düşük dereceli gliomların bir bölümünde ameliyat sonrası yalnızca izlem yeterlidir; yüksek dereceli gliomlarda radyoterapi ve kemoterapi ameliyatın devamıdır. Takip MR’ları düzenli aralıklarla sürer ve her kontrolde plan yeniden değerlendirilir.

Görüşmede sorabileceğiniz sorular

• Tümörün konuşma ya da hareket bölgesine yakınlığı nedir?
• Uyanık ameliyat benim için neden öneriliyor ya da önerilmiyor?
• Ameliyattan sonra hangi tedaviler gündeme gelebilir ve bu kararı kim verir?
• Nöbetlerim ameliyattan sonra nasıl seyreder; ilaç kullanımı sürer mi?